PHP bir Script dilidir; PHP ile yazdığınız
"programlar" birer düzyazı dosyasıdır. Dil ögelerini ayrıntılı olarak ele
almadan önce bir iki yazım kuralından söz edelim.
PHP yorumlayıcısı, bu "programı" çalıştırabilmek
için dosyanın içinde PHP komutlarını arar. PHP komutları birinci bölümde
gördüğümüz gibi iki şekilde yazılabilir:
1. <?PHP .... ?>
2. <? .... ?>
Bunlara PHP komut ayracı denir; birinci türü uzun
veya standart ayraç sayılır; ikincisine ike "kısa ayraç" denir. PHP
yorumlayıcısının kısa ayraç kullanmasını istemiyorsak, PHP.ini dosyasındaki,
short_open_tag = On: satırını short_open_tag = Off; yapmak yeter. Bununla
birlikte uzun vadede, PHP programlarınızda HTML yerine XML kullanmak
istiyorsanız, şimdiden elinizi uzun ayraca alıştırmanız yerinde olur; çünkü XML
etiketleri "<?xml" şeklinde başlar ve "?>" şeklinde biter.
ASP ile çalışan Web programcıları "<?" ve ?>" yerine sık
sık "<%" ve "%>" yazarlar. PHP dilini gelişterenler, çok yaygın olan bu hatanın
PHP programlarının çalışmasına engel olmasını önlemek için bize bir kolaylık
sağlıyorlar. Eğer ASP ile çalışan ve daha sonra PHP'ye geçen bir programcı
iseniz, PHP.ini dosyasını açarak, asp_tags = Off; satırını short_open_tag = On;
yapabilirsiniz. Artık rahatça ASP ayracını PHP yazmak için kullanabilirsiniz.
PHP komutlarınızı daha uzun olmakla birlikte
<SCRIPT> etiketiyle de kullanabilirsiniz. Daha önce oluşturduğumuz
merhaba.PHP'yi açın ve şu şekilde değiştirerek, merhaba2.PHP adıyla kaydedin:
<HTML>
<SCRIPT LANGUAGE="PHP">
print ("Merhaba Dünya!");
</SCRIPT>
</HTML>
Web sunucusunda bu programı açarsanız, aynı sonucu
aldığınızı göreceksiniz. Burada bir yanlış anlamaya yol açmayalım. Javascript
veya VBScript gibi HTML kodlarının içine gömdüğümüz ve HTML sayfasının içinde,
Web ziyaretçimizin bilgisayarına gönderilen ve orada (istemci-tarafından) icra
edilen ve yine aynı şekilde SCRIPT> etiketi içine koyduğumuz Script kodları ile
burada <SCRIPT> etiketi ile ifade ettiğimiz PHP kodlarının icra yerini
karıştırmayalım. PHP, nasıl bir ayraç ve etiket ile yazarsak yazalım, daima
sunucuda çalıştırılır ve ziyaretçiye asla PHP kodları gösterillmez.
merhaba2.PHP'nin çalıştığı Browser'da kaynağı görüntülersek, istemciye gelen
kodların sadece HTML olduğunu göreceğiz.
PHP kodlarımız, oluşturulmasını istediğimiz
sayfanın HTML kodları ile tabir yerinde ise içiçe yazılır. Bunun bir örneği
olarak yukarıdaki dosyayı şöyle değiştirerek, merhaba3.PHP adıyla kaydedin:
<HTML>
<HEAD>
<TITLE>PHP ile Merhaba</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<CENTER>
<B>
<H1>
<?PHP
print "Merhaba Dünya!";
?>
</H1>
</B>
</CENTER>
</BODY>
</HTML>
Sayfamızın görüntüsünde hiç bir değişiklik
olmamakla birlikte, Browser'a giden HTML kodları önemli ölçüde değişmiş
olacaktır.
Biz kendi programımızı satır satır ezberlesek
bile, işbirliği yaptığımız diğer Web programcılarının programımızı anlamalarını
sağlamamız gerekir. Bunu, yorum satırları ile yapabiliriz. PHP ayraçları içinde
iki türlü yorum bulunabilir: Çok-satırlı yorumlar ve tek satırlı yorumlar.
Birinci grubu, başına "/*" ve sonuna "*/ işaretleri koyarak, ikinci grubu ise
sadece başına “//” işareti koyarak belirtiriz:
<HTML>
<!- - Bu satır HTML'in yorum satırı
Buraya istediğimiz kadar yorum yazabiliriz..
Browser bu satırları dikkate almaz - - >
<HEAD>
<TITLE>PHP ile Merhaba</TITLE>
</HEAD>
<BODY>
<CENTER>
<B>
<H1>
<?PHP
/*
Bu satır da PHP'nin çok-satırlı yorum bölümü..
Bunu da PHP yorumcusu asla dikkate almaz
Buraya istediğimiz kadar yorum yazabiliriz.
*/
print "Merhaba Dünya!";
// Bu ise PHP'nin tek satırlı yorum bölümü
// Bu satırları da PHP yorumcusu dikkate almayacaktır.
?>
</H1>
</B>
</CENTER>
</BODY>
</HTML>
PHP'nin bir diğer yorum işareti ise # (Diyez)
işaretidir. Bu işaretin başında olrduğu satır da PHP tarafından dikkate alınmaz:
<?php
# Bu satır PHP'nin çok-satırlı yorum bölümü..
# Bunu da PHP yorumcusu asla dikkate almaz
# Buraya istediğimiz kadar yorum yazabiliriz.
print "Merhaba Dünya!";
?>
Diyez ile yorum haline getirdiğimiz satırların
sonuna başka işaret koymaya gerek yoktur.
PHP'nin Yapı Taşları
PHP, bir programlama dili olarak, değişkenler,
değişkenlerin değerleriyle bir işlem yapmayı sağlayan işlemciler, işlemcilerle
oluşturulan deyimler ve nihayet bunların tümünü toplu olarak kullanmamızı
sağlayan işlevlere (fonksiyonlara) sahiptir. PHP, nesne-yönelimli
(object-oriented) bir dil olduğu için, nesne oluşturma imkanına ve bunların
kullanılmasını sağlayan metodlara da sahiptir. Bütün bu imkanları kullanarak,
PHP ile bir veritabanından veri alarak, bunları HTML etiketlerinin değerleri
olarak kullanabiliriz; Web sitemizi ziyaret eden kişilerden bilgi alabiliriz, bu
bilgilerle işlemler yapabiliriz. PHP'nin çeşitli komutlarını, deyimlerini ve
fonksiyonlarını kullanarak, programımızın çalıştığı Web sunucusunun bulunduğu
bilgisayara da çeşitli dosya işlemleri yaptırabiliriz.
PHP Programını Durdurmak
İlerde bir fonksiyonun vereceği sonucun bütün
programın durdurulmasını gerektirdiği zamanlar olabilir. PHP'nin resmî el
kitabına bile ilk baskısında konulması unutulmuş olan programı durdurma komutu,
exit kelimesidir; hiç bir parametre almadan çalışır.
