Gokmen Portal - (PHP Programlama)

Your IP address
38.107.179.240

The Universal Declaration of Human Rights
Turkish - English

©CopyLeft by
Mustafa GÖKMEN
Konya / Turkiye, 2008.

Visitors

There are no copyrighted materials here.
All products, names and rights are respected to their owners.

PHP-MYSQL İLİŞKİSİ

Böylece, MySQL ile bir veritabanı dosyası oluşturma işlemi bitmiş oldu. bir PHP programı yazarak bu veritabanındaki kayıtları okutabiliriz. Bunu yapmadan önce yine hızlı şekilde PHP-MySQL ilişkisinini sağlayan fonksiyonlara gözatalım.

PHP programlarımızda veritabanından yararlanabilmek için programın önce Web sunucusu aracılığıyla veritabanı dosyası ile bağlantı kurması gerekir. Başka bir deyişle, PHP programının veri ile arasında bir yol açması gerekir. MySQL açısından ise bu bağlantı, veri sunucusunda yeni bir oturum açılması anlamına gelir. İki program arasındaki bu ilişkiyi PHP'nin mysql_connect() fonksiyonu yapar. Bu fonksiyonun alabileceği üç parametre vardır:

$veri_yolu = mysql_connect ("localhost" , "root" , "parola" );

Burada "localhost" yerine MySQL programının parçası olarak çalıştığı sunucunun adı yazılır. "root" bu MySQL sunucusunda açılacak oturumun kimin adına açılacağını belirter. "root" kelimesi, sunucunun yönetici olarak oturum açılacağı anlamına gelir: "parola" kelimesinin yerine de MySQL'i kurarken belirlediğimiz bir kullanıcı parolası varsa, onu yazarız. Bu komutta yer alan $veri_yolu değişkeni, açılacak veri yolunun, PHP ile MySQL veritabanı sunucusu arasındaki bağın tanıtıcı işareti olacaktır. Bu bağlantı kurulduktan sonra, açtığımız veri yolundan gelecek bilgiler ve veritabanına gidecek bilgiler bu değişken aracılığıyla gerçekleşecektir. Veri sunucusu ile veri yolu bağlantısı kurulursa, bu değişken değer tutar hale gelir; bağlantı kurulamazsa bu değişken boş kalır. mysql_connect() fonksiyonunun başarılı olup olmadığını bu değişkenin durumunu sınayarak anlayabiliriz. Örneğin:

$veri_yolu =mysql_connect("kara-murat", "root");

if ( ! $veri_yolu) die ("MySQL ile veri bağlantısı kurulamıyor!);

Burada veri sunucusunun bulunduğu Web sunucusunun adının "kara-murat" olduğuna, ve oturumun "root" yetkileriyle açıldığına dikkat edin. İkinci satırdaki if deyimi, $veri_yolu değişkeninin değer içerip içermediğine bakıyor ve değişkende bir değer yoksa, bağlantı kurma girişini durdurarak, ziyaretçiye hata mesajı gönderiyor.

Bağlantı başarıyla kurulduktan sonra PHP programı, bu yoldan, veritabanı sunucusuna, hangi veritabanı dosyasından yararlanmak istediğini bildirmelidir. Buna veritabanı dosyası seçme işlemi denir ve mysql_select_db() fonksiyonu ile yapılır:

mysql_select_db("veritabanın_adı",$veri_yolu) or 
	die ("Veritabanina ulasilamiyor!" .mysql_error() );

Bu fonksiyonun başarıyla icra edilip edilmediği fonksiyondan dönen değerin true/doğru veya false/yanlış olmasından anlarız. Bu değer false ise bu deyimin die() bölümü icra edilecek ve Browser penceresine veritabanının açılamadığı mesajıyla birlikte MySQL'in hata mesajı da gönderilecektir. PHP'nin MySQL veritabanını seçememesi çoğu zaman kullanıcı yetkilerinin Internet ziyaretçilerini kapsayacak şekimde düzenlenmemiş olmasından kaynaklanır. Bu durum gerçek Web sunucusunda ortaya çıkarsa, Web sunucusu yönetimine başvurmak gerekir.

Şimdi bu anlattıklarımızı biraraya getiren kolay bir PHP programıyla biraz önce oluşturduğumuz "veri" adlı veritabanından bir birinci kişiye ait verileri okutarak, HTML sayfamızda kullanalım. Aşağıdaki programı, veri_01.php adıyla kaydedelim:

<HTML>
<TITLE>PHP ile Veri Örnegi</TITLE>
<meta http-equiv="content-type" content="text/html; charset=ISO-8859-9">
<meta http-equiv="Content-type" content="text/html; charset=windows-1254">
</HEAD>
<BODY>
<?php
$veri_yolu = mysql_connect("kara-murat", "root");
if ( ! $veri_yolu ) die ("MySQL ile veri bağlantısı kurulamıyor!");
mysql_select_db("veri" , $veri_yolu) 
         or die ("Veritabanina ulasilamiyor!" . mysql_error() );
$sonuc = mysql_query("SELECT * FROM calisanlar",$veri_yolu);

printf("Adi: %s<br>\n", mysql_result($sonuc,0,"adi"));
printf("Soyadı: %s<br>\n", mysql_result($sonuc,0,"soyadi"));
printf("Adresi: %s<br>\n", mysql_result($sonuc,0,"adres"));
printf("Gorevi: %s<br>\n", mysql_result($sonuc,0,"pozisyon"));
?>
</BODY>
</HTML>

Burada, mysql_connect() fonksiyonu ile "kara-murat" isimli sunucuda root adına MySQL sunucu ile bağ kurduktan sonra mysql_select_db() fonksiyonu ile bu bağı kullanarak veri isimli veritabanından veri çekeceğimizi bildiriyoruz. Daha sonra mysql_query() fonksiyonu ile bu veritabanındaki “calisanlar” isimli tablodan “herşeyi” seçiyoruz ve seçilenleri $sonuc dizi-değişkeninde topluyoruz. $sonuc değişkenin değerlerini görüntülemek için PHP'nin özel bir fonksiyonu olan mysql_result() fonksiyonu kullanıyoruz.

mysql_query() fonksiyonu, PHP'nin SQL dilini kullahnarak veritabanı işlemleri yapmasını sağlayan başlıca aracıdır. Yukarıda kısaca değindiğimiz bütün SQL komutlarıyla yazacağımız bütün "query" deyimlerini bu fonksiyon ile icra ettireceğiz. mysql_result() ise SQL değil, Data Manipulation Language (DML) denen başka bir veri-biçimlendirme dilinin inceliklerinden yararlanmamızı sağlar. Burada $sonuç değişkeninde veritabanı kayıt biçiminde tutulan verileri PHP'nin ve dolayısıyla HTML'in anlayacağı biçime çeviren bu fonksiyondur.

Şimdi bu programı biraz geliştirelim ve daha önce kendi kendine bilgi veren Form örneğimizi buraya uygulayalım; ancak bu kez, ziyaretçimizin vereceği bilgileri veritabanına ekleyelim; ve kendi adının veritabanına eklendiğini sayfadaki tabloyu güncelleyerek bildirelim. Önce şu programı, veri_02.php adıyla kaydedelim:

<?php
// Form doldurulduktan sonra program buradan başlıyor
if ( isset ( $HTTP_POST_VARS )) 
{
    $veri_yolu = mysql_connect("server", "root");
    if ( ! $veri_yolu ) die ("MySQL ile veri bağlantısı kurulamıyor!");
    mysql_select_db("veri" , $veri_yolu) or die ("Veritabanına ulaşılamıyor!" . mysql_error() );

    $sorgu = "INSERT INTO calisanlar (adi , soyadi , adres , pozisyon) ";
    $sorgu = $sorgu."VALUES ('$adi', '$soyadi', '$adres', '$pozisyon' )";
    $sonuc = mysql_query($sonuc);
echo ("
         <HTML>
         <HEAD>
         <TITLE>PHP'de Veritabanı</TITLE>
         <meta http-equiv='content-type' content='text/html; charset=ISO-8859-9'>
         <meta http-equiv='Content-Type' content='text/html; charset=windows-1254'>
         ");
    
    $sonuc = mysql_query("SELECT * FROM calisanlar", $veri_yolu);
echo ("
         <TABLE>
         <TR>
                   <TD><B>Uzmanın Adı</B></TD>
                   <TD><B>Çalıştığı Yer</B></TD>
                   <TD><B>Görevi</B></TD>
                   </TR>
         \n");
    while ($satir = mysql_fetch_row($sonuc)) 
    {
        printf "<TR>";
	printf "<TD>%s %s</TD>";
	printf "<TD>%s</TD>";
	printf "<TD>%s</TD>";
	printf "</TR>\n", $satir[1], $satir[2], $satir[3], $satir[4]);
     }

echo ("
         </TABLE>\n
         <p><B>Teşekkür ederiz.</B></P>
         <A HREF='index.php'>Ana sayfaya dönmek için tıklayınız</A>
         ");
}

// program ilk kez açılıyorsa buradan başlayacak
else 
{
    echo ("
         <HTML>
         <HEAD>
         <TITLE>PHP'de Veritabanı</TITLE>
         <meta http-equiv='content-type' content='text/html; charset=ISO-8859-9'>
         <meta http-equiv='Content-Type' content='text/html; charset=windows-1254'>
         </HEAD>
         <BODY>
         <p><B>Mevcut Üyelerimiz</B></P>
         ");

$veri_yolu = mysql_connect("server", "root");
mysql_select_db("veri", $veri_yolu);
$sonuc = mysql_query("SELECT * FROM calisanlar", $veri_yolu);
echo ("<TABLE>
         <TR>
                   <TD><B>Uzmanın Adı</B></TD>
                   <TD><B>Çalıştığı Yer</B></TD>
                   <TD><B>Görevi</B></TD>
         </TR>
         \n");

    while ($satir = mysql_fetch_row($sonuc)) 
    {
             printf("<TR><TD>%s %s</TD>
             	<TD>%s</TD></TD><TD>%s</TD></TR>\n", $satir[1], $satir[2], $satir[3], $satir[4]);
    }

echo ("
         </TABLE>\n
         <p></p>
         <p><B>Siz de aramıza katılmak ister misiniz?</B></P>
         <FORM ACTION='$PHP_SELF' METHOD='POST'>
         <TABLE>
             <TR><TD>Adınız: </TD><TD><INPUT TYPE='TEXT' NAME='adi'></TD></TR>
             <TR><TD>Soyadınız: </TD><TD><INPUT TYPE='TEXT' NAME='soyadi'></TD></TR>
             <TR><TD>İş Yeriniz: </TD><TD><INPUT TYPE='TEXT' NAME='adres'></TD></TR>
             <TR><TDALIGN='left'>Göreviniz: </TD><TD><INPUT TYPE='TEXT' NAME='pozisyon'></TD></TR>
             <TR><TD ALIGN='center'><INPUT TYPE='SUBMIT' VALUE='Defteri imzala!'></TD><TD ALIGN='center'>
             <INPUT TYPE='RESET' VALUE='Tümünü sil!'></TD></TR>
         </TABLE>
         </FORM>
         </BODY>
         </HTML>
         ");
}
?>

Program, ilk kez çalıştığında, çalışmaya ikinci yarısındaki else() deyiminden itibaren icra ediliyor; ziyaretçilerimize mevcut üyelerimizin listesini veriyor ve üye olmak isteyip istemediğini soruyor. Arzu edenin üye olabilmesi için gerekli Form'u da sunuyoruz.

Programın her iki bölümünde de veri okuyan ve bunu görüntüleyen, yani programın canalıcı noktası, mysql_fetch_row() fonksiyonudur. PHP'nin DML araçlarından olan bu fonksiyonun marifeti, bir veritabanından elde edilen sonucu satır-satır okumasıdır. Nitekim, burada bu fonksiyondan dönen değeri $satir adını verdiğimiz dizi-değişkene yazıyoruz ve sonra printf() bu dizinin elemanlarını sırayla Browser penceresine gönderiyor. (Burada olduğu gibi $satır değişkenin içinde kaç kaç sütun olduğunu bildiğimiz durumlarda printf() fonksiyonunu döngüsüz kullanmak mümkündür. Ancak veritabanının sütun sayısını bilmiyorsak bunu sözgelimi count($satir) yoluyla öğrenip, bu bilgiyle bir for döngüsü kurmak yerinde olur.

Programın iki bölümü arasındaki tek fark, $HTTP_POST_VARS dizi-değişkeninin bir değer tutması halinde (yani ziyaretçi sayfayı açtığında karşısına çıkan Form'u doldurduğu ve gönderdiği zaman) çalışan birinci bölümünde, mysql_query() fonksiyonunun bu kez veritabanı dosyasına ziyaretçinin verdiği bilgileri işlemek üzere farklı bir SQL deyimi içermesidir. Nasıl yazıldığını daha önce ele aldığımız bu fonksiyon "calisanlar" tablosundaki dört alana elimizdeki dört değişkenin değerlerini SQL'in INSERT komutuyla ekliyor.

PHP'nin MySQL ile yapabileceğimiz veritabanı yönetimi için 20'ye yakın fonksiyonu vardır; MySQL de bu fonksiyonlar yardımıyla çok sayıda iş yapabilir.

Php'de kullanılabilecek MySQL Komutları

mysql_affected_rows	Bir önceki işlemde etkilenen satır sayısı
mysql_close	Belirtilen MySQL bağlantısını kapatır
mysql_connect	Sunucuya veritabanı bağlantısı açar
mysql_create_db	MySQL'de veritabanı açar
mysql_data_seek	Sonuç satırında belirtilen sıraya geçer
mysql_db_query	MySQL'e sorgu gönderir
mysql_drop_db	Sunucudan veritabanı siler
mysql_errno	Bir önceki işlemdeki MySQL hata numarasını verir
mysql_error	Bir önceki işlemdeki MySQL hata mesajını verir
mysql_fetch_array	Sonuçları dizi değişkeni olarak alır
mysql_fetch_field	Sonuç tablosundaki alan adını obje olarak alır
mysql_fetch_lengths	Sonuç tablosundaki dizi değişkenin uzunluğunu alır
mysql_fetch_object	Sonuç satırını obje olarak alır
mysql_fetch_row	Sonuç tablosundan dizi değişkeni olur
mysql_field_name	Sonuç tablsundaki sonucun tablodaki alan adını verir
mysql_field_seek	Sonuç tablosunda sıra indisini belirtilen yere götürür
mysql_field_table	Alan adı verilen sonucun tablo adını verir
mysql_field_type	Sonuçtaki alanın hangi tip olduğunu belirtir
mysql_field_flags	Sonuçtaki alanın hangi tür ekstra parametrelerle tanımlandığını belirtir
mysql_field_len	Sonuçtaki alanın veritabanındaki uzunluğunu verir
mysql_free_result	Sonuçlar için atanan hafızayı boşaltır
mysql_insert_id	Bir önceki veri yerleştirmede oluşan otomatik veri değerini verir
mysql_list_fields	Sonuçtaki tüm tablo alanlarını listeler
mysql_list_dbs	Sunucudaki tüm veritabanlarını listeler
mysql_list_tables	Veritabanındaki tüm tabloları listeler
mysql_num_fields	Sonuçtaki alan sayısını verir
mysql_num_rows	Sonuçtaki satır sayısını verir
mysql_pconnect	Sunucuya kalıcı bir bağlantı tanımlar
mysql_query	Veritabanına sorgu gönderir
mysql_result	Sorgudan dönen sonuçları alır
mysql_select_db	Sunucudan veritabanı seçer
mysql_tablename	Verilen alanın ait olduğu tablo adını verir

MySQL Yönetimi

Tüm SQL işlemleri için Php kullanılabileceği gibi veritabanı sunucusunda veritabanı, tablo oluşturmak, değiştirmek ya da diğer işlemler için farklı arayüzler kullanmak zaman kazandırıcı olabilir. Php kullanılarak geliştirilen PhpMyAdmin sayesinde web sunucu aracılığıyla tüm MySQL özelliklerini yönetebilmek mümkündür. Hem Unix hem de Windows ortamları için PhpMyAdmin tavsiye edilir. Windows'da da MySQL'i yönetmek için myAdmin adındaki yazılım da oldukça kullanışlıdır. MySQL'e ve Php'ye yeni başlayan kullanıcılar için veritabanını tanımak amacıyla ayrı bir yazılım kullanmaları tavsiye edilebilir.

5.3. PHP MyAdmin Kurulumu

MySQL veritabanının yönetiminde, UNIX ve Windows sistemler altında çalışan farklı programlar mevcuttur. Bunlardan biri olan phpMyAdmin, PHP ile yazılmış olması, platformdan bağımsız çalışması, kolay kurulabilmesi ve kolay kullanılabilmesi ile öne çıkıyor. Şu anda 2.1.0 sürümü mevcut olan phpMyAdmin programını www.php.org.tr adresinden temin edebilirsiniz.

Programı indirip ZIP dosyasını (ya da .tar.gz) açın. Apache sunucu kullanıyorsanız, phpMyAdmin’i kopyaladığınız klasörü httpd.conf dosyası içinde;

Alias /myadmin/ “/programın olduğu klasör/”

Biçiminde tanımlamalısınız. Burada myadmin yerine istediğiniz herhangi bir sözcük kullanabilirsiniz. PWS kullanıyorsanız, Gelişmiş bölümünden Klasör ekle seçeneğini kullanarak phpMyAdmin’in yer aldığı klasörü kolayca tanıtabilirsiniz. Klasörü tanıtırken, “Yürütme” hakkını vermiş olduğunuzdan emin olun.

2. adım, config.inc.php dosyasını inceleyeceğiz:

$cfgServers[1]['host'] = 'localhost'; // MySQL’in bulunduğu sunucu
$cfgServers[1]['port'] = '';          // MySQL port’u
$cfgServers[1]['adv_auth'] = false;   
$cfgServers[1]['stduser'] = '';       
$cfgServers[1]['stdpass'] = '';       
$cfgServers[1]['user'] = '';      // MySQL kullanıcısı
$cfgServers[1]['password'] = '';  // MySQL şifresi
$cfgServers[1]['only_db'] = '';

Burada bizi ilgilendiren üç tane ayar var. Birincisi ‘host’, yani MySQL veritabanımızın bulunduğu bilgisayarın ismi. Bu bir IP numarası da olabilir. Kendi bilgisayarınızda kurduğunuz yerel MySQL’de çalışıyorsanız, buradaki ayarı ‘localhost’ olarak bırakabilirsiniz. İkinci ayar, ‘user’, phpMyAdmin’in hangi MySQL kullanıcısını kullanarak veritabanı ile bilgi alışverişi yapacağını belirler. UNIX sistemlerde bu işletim sistemi kullanıcısından farklı bir kullanıcıdır ve MySQL için ayrıca tanımlanır. Son ayar ‘password’ ile bu kullanıcı ile birlikte kullanılacak şifreyi belirler.

HTTP sunucumuzun ve MySQL’in çalışır durumda olduğundan emin olduktan sonra, tarayıcımızın adres bölümüne “http://localhost/myadmin/” yazarak phpMyAdmin’i çalıştırıyoruz.

Burada veritabanımızın adını “phptr” koyuyoruz ve “Create Database” diyerek veritabanını yaratıyoruz. Karşınıza çıkan bir sonraki ekran, veritabanını yöneteceğiniz ekrandır. Sol tarafta MySQL’e kayıtlı bütün veritabanlarının ve onların içindeki tabloların listesi bulunuyor. Biz de ilk tablomuzu yaratalım. Ekranın alt bölümündeki “Create new table on database phptr” bölümünden, yaratacağımız tablonun ismini ve alan sayısını belirterek “Go” diyoruz:

Tablomuza test ismini verdik ve 3 alan kullanacağımızı belirledik. Bundan sonraki ekranda, tablonun alanlarının özelliklerini belirleyeceğiz. Buradan alan tipini, uzunluğunu (length), işaret alıp almayacağını (unsigned), öntanımlı değerini (default), otomatik-artan değer olup olmadığını (auto-increment), key, index ve unique özelliklerine sahip olup olmayacağını belirleyebiliriz:

Böylece phpMyAdmin ile ilk tablomuzu yaratmış olduk. En önemli özelliğiyse sona sakladık: bir text dosyasının içine kaydedilmiş veritabanı yapısını ve varsa kayıtları olduğu gibi MySQL’e boca edebilmesi. Bu işlem, mysqldump komutuyla benzerdir.

Bu işleme örnek olarak, zdefteri.sql dosyamızın içindeki Ziyaretçi Defteri programımızın veritabanı yapısını MySQL’e nasıl geçireceğimize bakalım:

Sol bölümden veritabanımızı seçiyoruz ve karşımıza çıkan ekranda, çalıştırmak istediğimiz SQL komutlarının bulunduğu dosyanın ismini kutucuğa yazıyoruz. PhpMyAdmin dosyayı otomatik olarak açacak ve işleyecektir.

PhpMyAdmin ile ilgili bilmeniz gereken temel işlemler bu kadar. Kullanımı oldukça kolay bu program, aynı zamanda yapılan sorgulamaları gizlemeyip ekrana SQL kodu olarak da döktüğü için, SQL bilginizin gelişmesine de katkısı olacaktır.